Beginpagina‎ > ‎Nieuws en agenda‎ > ‎

Nieuws



Lezing 21 mei 2019 over Best en Oirschot: Een historische band

Geplaatst door Ton van Erp   [ bijgewerkt ]

Best bestaat ongeveer duizend jaar. Achthonderd jaar daarvan was Best een onderdeel van de vrije heerlijkheid Oirschot. De inwoners van Best genoten dezelfde voorrechten en hadden dezelfde lasten als de inwoners van de andere herdgangen van de heerlijkheid. De geschiedenis van Oirschot is dus grotendeels ook de geschiedenis van Best. 

Oirschot was van oudsher een van de hoofdplaatsen van Kempenland en het belangrijkste dorp van de streek. In 1526 was Oirschot met in totaal 778 haardsteden (woonhuizen) veruit de grootste plaats van het kwartier, ruim drie keer zoveel als de tweede grootste plaats (Lommel) en meer dan 550 huizen meer dan de enige plaats met stadsrechten in Kempenland, Eindhoven. 
Vanaf de Karolingische tijd was Oirschot een centrum van Christendom, de (veronderstelde) geboorteplaats van Sint-Odulphus en in het bezit van een kapittel en twee belangrijke kerken: de Mariakerk, een van de oudste Romaanse kerken van Nederland, en de Sint Petruskerk, een schoolvoorbeeld van Brabantse gotiek die in 2013 door de Paus tot basiliek werd verheven. Oirschot was een vrije heerlijkheid met hoge jurisdictie, wat onder andere tot uitdrukking komt in een voornaam raadhuis dat dateert uit 1513. Tot Oirschot behoorden acht herdgangen, waarvan drie gelegen waren in de huidige gemeente Best. Het centrum van Oirschot, de Kerkhof geheten, had een stedelijk aanzien. 

De neergang van Oirschot begon in de achttiende eeuw: de nieuwe steenweg van Den Bosch naar Luik (de huidige A2) passeerde het centrum van Oirschot op vele kilometers. In de negentiende eeuw ging ook de spoorlijn van Tilburg naar Eindhoven aan Oirschot voorbij. De neergang van Oirschot tekende de opkomst van Best, die door een gunstige ligging aan weg en spoor in de twintigste eeuw uitgroeide tot een economisch centrum. Tegelijkertijd betekende de teloorgang echter uiteindelijk een zegen voor het historische aanzien van Oirschot, dat nu geldt als een van de mooist bewaarde plaatsen van de Meierij.  
De lezing gaat in op de rijke geschiedenis van de heerlijkheid Oirschot, en schetst de verhouding tussen de inwoners van Best en het dorpsbestuur van de heerlijkheid tot aan de “Bexit”. 

Anton Neggers (van Christiaan van Toon van Sjef van Toon de Smid, Boxtel, 1959) is jurist en werkzaam in het hoger beroepsonderwijs.  
Als genealoog en regionaal historicus is hij met name gespecialiseerd in de geschiedenis van de Meierij van ’s-Hertogenbosch en in het bijzonder van Oirschot en Best. Anton publiceert over genealogie en regionale geschiedenis, over onderwerpen als het plaatselijk bestuur in de achttiende eeuw, de politieke reformatie en strafprocesrecht. Zijn artikelen verschenen onder andere in Campinia, de Brabantse Leeuw, InBrabant en Gens Nostra. In 2007 verscheen zijn boek Schelmen en Hontsvotten Werck, over de moord op de drossaard van Oirschot in 1735. Anton is voorzitter van de heemkunde kring de Heerlijkheid Oirschot. 

Aarles voorproefje van grootschalig archeologisch onderzoek

Geplaatst 9 apr. 2019 10:50 door Ton van Erp   [ 9 apr. 2019 10:52 bijgewerkt ]

Gezocht: inwoners van Best met hart voor historie  
Aarles voorproefje van grootschalig archeologisch onderzoek 

In het weekeinde van 13 en 14 april 2019 start in Aarle (gemeente Best) een archeologisch onderzoek naar de oorsprong en ontwikkeling van het buurtschap. Bijzonder: het onderzoek (ondersteund door Het Groene Woud) wordt uitgevoerd met inwoners uit Best en omgeving onder deskundige begeleiding van archeologen van de Universiteit van Amsterdam. Wie interesse heeft om aan dit onderzoek mee te doen, kan contact opnemen met Erfgoedvereniging Dye van Best.

Het onderzoek omvat de zoektocht naar sporen van bewoning uit voorgaande eeuwen. Hiervoor worden verspreid door Aarle kleine proefputjes gegraven. Aan de hand van fragmenten aardewerk, glas en metaal willen de onderzoekers inzicht krijgen in de ouderdom van de verschillende delen van Aarle en de ontwikkeling ervan door de tijd. 

Iedereen kan meedoen!
De eenvoud van de methodiek maakt het mogelijk dat iedereen, jong en oud, mee kan doen. Speciale archeologische voorkennis is niet nodig. De archeologisch onderzoekers staan deelnemers met raad en daad bij. Zij geven bovendien bij de start van de zoektocht uitleg over de manier van opgraven, het verzamelen van vondsten en het vastleggen van waarnemingen. 

Opgeven
Wie wil meedoen aan dit archeologisch onderzoek kan zich opgeven bij Erfgoedvereniging Dye van Best: hvanvroenhoven@hetnet.nl. Er zijn nog enkele plaatsen beschikbaar. 

Grootschalig onderzoek
Het onderzoek in Aarle is een voorproefje van het CARE-project (Community Archaeology in Rural Environments) in Het Groene Woud, een grootschalig gemeenschapsarcheologieproject in het Nationaal Landschap. Dit gaat officieel van start op 28 april 2019. Kijk voor meer informatie over CARE in Het Groene Woud op www.gemeenschapsarcheologie.nl. 

Over CARE
CARE in Het Groene Woud maakt deel uit van een internationaal programma met partners in Engeland, Tsjechië, Polen en Nederland. In al die landen voeren CARE-projectteams met de lokale gemeenschap archeologieonderzoeken uit. Daarmee nodigen ze mensen uit om zelf mee te gaan op ontdekkingsreis naar de geschiedenis van de eigen streek. 

40 jarig jubileum Harrie van Vroenhoven

Geplaatst 5 apr. 2019 12:18 door Ton van Erp   [ 5 apr. 2019 12:18 bijgewerkt ]

Sinds 1979 lid van de Heemkundekring en lid van de Werkgroep Archeologie en monumenten; 
Sinds 2006 tot heden betrokken bij de restauratie,  educatie en boek-publicatie van de  oudste boerderij van Nederland: de Aarlese  Hoeve. (’t Goet te Aarle);
Sinds 2007 voorzitter en vertegenwoordiger naar de gemeentelijke monumenten commissie.
Harrie leest als wat er over Heemkunde en erfgoed in zijn mail of op papier komt. Daarbij borrelen steeds nieuwe ideeën op om ook in onze kring te doen.. Hij initieert vele nieuwe activiteiten op het gebied van Heemkunde, Geschiedenis van Best  en de communicatie daarover naar de gemeenschap en de Gemeente Best. Nieuwe werkgroepen die onder zijn bewind zijn gestart: het digitaliseren van kadastrale kaarten, kunst als erfgoed, immaterieel erfgoed, interview groep, educatie, website, en maandelijkse Nieuwsbrief.
Daarnaast geeft hij veel aandacht voor het behoud van  natuurhistorisch landschap. Op zijn initiatief is Best verrijkt met een bankje voor honderd-jarigen, toponiemenbankjes een luisterkei over de gevechten in Best in WOII en heeft ondersteuning gegeven bij het tot stand komen van de Tiendschuur in het Land van Bosch.
Vertegenwoordiging van de heemkundekring in verwante belangen organisaties zoals: Stichting de Brabantse Boerderij, Stichting deKapellekes, Stichting het Groene woud. 
Sinds 2006 bestuurslid van de stichting Geschiedenis van Best die tot doel heeft de geschiedenis van Best via boeken te publiceren en te behouden voor het nageslacht. Als gastheer voor maandelijkse lezingen over heemkundige onderwerpen weet hij na afloop van de lezing, als er  geen vragen uit het publiek komen, altijd wel een of twee vragen te stellen.

Harrie geeft 4 per jaar een interview aan Omroep Best om  te vertellen over activiteiten van de Heemkundekring. 
Met zijn talent voor marketing en publiciteit heeft hij het initiatief genomen om  voor het eerst in het 50-jarig bestaan van de Heemkundekring de succesvol verlopen Brabantse Heemdagen te organiseren, waarbij 100 Brabantse heemkundigen in 2 dagen kennis hebben gemaakt met de monumenten en het landschap van Best.
Zijn meest “riskante” initiatief was het aansluiten bij de moderne ontwikkelingen: Heemkundekring is Erfgoedvereniging geworden en het kwartaalblad kreeg een compleet nieuwe opmaak.. 
Harrie maakt op een charmante wijze  gebruik van een uitgebreid netwerk van mensen die actief zijn op verschillend terrein, zowel in de gemeenschap als op het gemeentehuis. Sinds zijn aantreden als voorzitter is het  aantal leden van de Heemkundekring toegenomen van 100 tot 270 leden.
In 2016 is Harrie onderscheiden met “t Pluimke”: een unieke onderscheiding in Best voor een vrijwilliger met  bijzondere verdiensten  voor de gemeenschap.
In 2018 is hij koninklijk onderscheiden.




Wil van den Bragt
Secretaris Dye van Best

40 jarig Jubileum Jan Vogels

Geplaatst 5 apr. 2019 12:13 door Ton van Erp   [ 5 apr. 2019 12:13 bijgewerkt ]

Jan is zeer actief lid binnen onze vereniging. Jan is vanaf de oprichting lid van de Werkgroep Dialecten en vanaf het begin lid van de Werkgroep Interview die al was gestart onder de supervisie van ons oud-voorzitter Guus van Gardingen. Guus had een soort reglement opgesteld met zaken die ze vooral niet en vooral wel moesten vragen en zeggen aan oude Bestenaren. Jan heeft dit jarenlang gedaan met Wim van Laarhoven en doet het nu samen met Chris Kastelijn. Het gesprek (in dialect gesproken door de oud Bestenaar) wordt opgenomen op een cassette bandje (ja dat werkt nog) en later uitgewerkt voor publicatie. De interviewers hebben soms moeite om het dialect gin goed Nederlands weer te geven. Later wordt het cassette bandje geconverteerd naar een CD/DVD en in onze bibliotheek opgenomen.  Met de geïnterviewde wordt afgesproken dat de CD/DVD alleen beluisterd kan worden in onze Heem-kelder en niet uitgeleend wordt. 
Ook heeft hij nog meegeholpen met het bloot leggen van de fundamenten van de oude Odulphuskerk. Hij had misschien toen nog niet zoveel verstand van archeologie maar hij kon wel goed met “schup” werken en die konden we toen wel gebruiken. 

Het afgelopen jaren heeft Jan uitgebreid onderzoek gedaan naar het neergestorte vliegtuig langs de  Hokkelstraat, voorheen de Nieuw Dijk.) In het 1e kwartaalblad van 2019 stond hierover een mooi artikel.
Na het overlijden van Hein van Laarhoven is Jan toegetreden tot de werkgroep Bibliotheek, waarin hij zorgt dat de nieuwe aanwinsten van labels worden voorzien en op de juiste plaats in de bibliotheek komen.
Als geboren Bestenaar is hij is een bron voor vele heemkundeleden voor zijn kennis over oud-Best en het klompen makers vak.

Wil van den Bragt
Secr. Dye van Best

Uitreiking Heemschild

Geplaatst 5 apr. 2019 12:09 door Ton van Erp   [ 5 apr. 2019 12:13 bijgewerkt ]

Een van de jaarlijks terugkerende agendapunten is de uitreiking van het Heemschild. Ook dit jaar is binnen het bestuur besloten het Heemschild uit te reiken.

Binnen onze vereniging zijn personen in meer werkgroepen actief. Hoeveel tijd die hieraan wordt besteed is dikwijls afhankelijk van wat voor werk er gedaan moeten en wat werkgroepen aangereikt krijgt. Het hoeven ook  niet alleen activiteiten te zijn die verricht worden in een werkgroep maar het kunnen ook hand en spandiensten zijn of ondersteuningen aan het bestuur, maar ook als derden informatie vragen. Zo is hij nog steeds bezorger van de nieuwsbrieven en het Erfgoedblad. Ook is hij tot nu toe degene geweest die onze jaarlijkse fietstochten uitzet. 

Drie jaar geleden hebben we hem bedankt voor het vele bestuurlijke werk wat hij voor  Dye van Best heeft gedaan.  Na het beëindigen van zijn bestuurlijke verantwoordelijkheid bleef hij betrokken bij de Foto- en Diagroep. Nog steeds is hij eens in de maand aanwezig bij deze werkgroep en zit hij nagenoeg elke vrijdag in de kelder om foto’s te beschrijven. Foto’s die we hebben gekregen van Kees van den Biggelaar maar ook een grote hoeveelheid foto’s over de Bata. Zo is hij nog steeds bezorger van de nieuwsbrieven en het Erfgoedblad. Ook is hij tot nu toe degene geweest die onze jaarlijkse fietstochten uitzet. 


Ook het schrijven kan hij niet loslaten. En nog steeds krijgen wij zeer waardevolle artikelen voor ons Erfgoedblad. Al vijftien jaar ontvangt de redactie van ons erfgoedblad zijn verhalen. In het verleden schreef hij een boekje over zijn oude werkgever, “De Ceder” en was hij betrokken bij het boekje, “Een school wordt 75”. En als het aan hem  ligt gaat dit nog niet stoppen.  Hij levert ook zijn bijdragen als het gaat over nieuwe boeken die gaan o.a. over Best en Liempde. 
Zeker mogen we niet vergeten dat hij 15 jaar Penningmeester is geweest. 
Kortom een prototype van een Heemkundige die maar al te goed de waarde van erfgoed kent.

Het bestuur heeft unaniem Theo van Heesch voorgedragen voor het Heemschild 2019. Theo zou jij naar voren willen komen voor het ontvangst nemen van het Heemschild.

Best, 19 maart 2019.

Lezing op 9 april 2019 over het beleg van ’s-Hertogenbosch

Geplaatst 24 mrt. 2019 08:41 door Ton van Erp

Lezing op 9 april 2019 gaat over Het legendarisch beleg van ’s-Hertogenbosch in 1629 en in het heden, door Rob de Vrind.

In april 1629, nu 388 jaar gelegen, startte het beleg van Den Bosch. Tot midden september werd de stad, die in handen was van de Spanjaarden belegerd door troepen van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden onder leiding van stadhouder Frederik Hendrik van Oranje. Het lukte hem uiteindelijk de stad te veroveren hetgeen hem beroemd maakte bij alle vorsten en volkeren. De inname betekende hét keerpunt tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Uiteindelijk leidde de oorlog tot de Vrede van Münster. De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden werd als zelfstandige natie erkend.

’s-Hertogenbosch werd de Moerasdraak genoemd. Men kon de omgeving onder water zetten zodat de stad in een wijde zee kwam te liggen. Ondoordringbaar voor kanonnen en legers en onmogelijk om er loopgraven aan te leggen. Vandaar dat Frederik Hendrik met meer dan 30.000 man de spade in de handen nam en 65 kilometer dijk aanlegde, rivieren afdamde en met rosmolens het water wist weg te pompen. Hoe het er toen uit zag, wat zich toen heeft afgespeeld en
hoe de Stichting de Groene Vesting de linie weer leefbaar wil maken hoort u op de lezing met veel mooie beelden en animaties. Je kunt nu ook fietsen over de linie. Rond ‘s-Hertogenbosch geven bordjes met linie 1629 aan hoe de fietsroute loopt. De lezing gaat ook in op wat op de fietstocht te beleven is op het gebied van de historie en de natuur. 
 
Rob de Vrind is bioloog en auteur van vele boeken waaronder het boek ‘Het verhaal van Frederik Hendrik over het legendarische beleg van ’s-Hertogenbosch’. Als mede-oprichter en bestuurslid van “De Groene Vesting” is hij betrokken bij het initiatief om de Linie van Frederik Hendrik uit 1629 rond de stad weer zichtbaar en beleefbaar te maken.

De geschiedenis van de praktijk en huisartsenzorg in Best

Geplaatst 1 feb. 2019 06:38 door Ton van Erp   [ 1 feb. 2019 06:38 bijgewerkt ]

Lezing op 12 februari 2019 over Het cultuurhistorisch landschap en zijn geschiedenis

Geplaatst 17 jan. 2019 11:25 door Ton van Erp   [ 17 jan. 2019 11:25 bijgewerkt ]

De lezing is in samenwerking met IVN Best door Jan Timmers over Het cultuurhistorisch landschap en zijn geschiedenis
Mensen hebben in de loop van de geschiedenis ingegrepen in het landschap en het steeds meer naar hun hand gezet. Er kwamen wegen en paden, er verschenen nederzettingen, land werd ontgonnen, er werden sloten gegraven en in de beekdalen werden hooilanden in gebruik genomen.

Allerlei ‘kunstwerken’ verschenen zoals voorden en bruggen, omheiningen, houtwallen en slagbomen. Door het ingrijpen van mensen
ontstond in de loop der eeuwen ons cultuurlandschap. Vooral de agrarische bedrijfsvoering bepaalde de inrichting van het
cultuurlandschap en dat geldt tot op de dag van vandaag. Veel van die landschapselementen uit het verleden zijn nog aanwezig. Waar vinden we die dan en welke sporen hebben verdwenen elementen achtergelaten?

Tijdens de lezing zal Jan Timmers ingaan op allerlei elementen van het cultuurlandschap en het ontstaan ervan. Onder meer oude akkers, dorpen en gehuchten, wegen en paden, grenzen in het landschap en de inrichting van beekdalen zullen de revue passeren.
Jan Timmers is al vele jaren actief bezig met onderzoek op het gebied van cultuurhistorie en lokale geschiedenis. Vaak heeft dat betrekking op zijn woonplaats Gemert, maar ook op de wijde omgeving. Dat begon met archeologie en genealogie, maar dat breide al snel uit tot alles wat te maken heeft met de geschiedenis in en van het landschap: geologie, historische geografie, ontstaan van dorpen en de ontwikkeling van de boerderij.

Daarnaast hebben de middeleeuwen zijn speciale belangstelling. Van veel bronnenmateriaal over Gemert heeft Jan transcripties gemaakt en samen met transcripties van anderen verzameld op de website van Heemkundekringgemert.nl Ze zijn te vinden onder de rubriek “bronnen” op die website.
De afgelopen jaren adviseerde Jan gemeenten en waterschappen over het terugbrengen van historische landschapselementen en de manier waarop de geschiedenis van het landschap zichtbaar kan worden gemaakt.

Jan verzorgt regelmatig lezingen, vooral voor heemkundekringen, over deze onderwerpen. Het kan gaan over boerderijen, de Peelrandbreuk met zijn wijst verschijnselen, oude akkers en hun ontstaan of wat algemener over elementen van ons historisch cultuurlandschap. 

Lezing 8 januari 2019 over Pastoors in Noord-Brabant

Geplaatst 26 dec. 2018 01:55 door Ton van Erp   [ 26 dec. 2018 01:55 bijgewerkt ]

De lezing door Prof. dr. Arnoud-Jan Bijsterveld gaat over Van hoog en paars tot laag en grauw. De pastoors in Noord-Brabant, 1400-1570.

Over de pastoors in de vijftiende en zestiende eeuw lijken zowel toenmalige humanisten en hervormers als hedendaagse historici het eens te zijn: zij waren onontwikkeld en incompetent. Ze zouden op een ‘laag zedelijk peil’ hebben gestaan omdat ze vaak samen?leefden met een vrouw, en lieten zich in hun parochies vervangen door ongeschikte ‘huurlingen’. Dit eenzijdige beeld verdient echter nuancering. 
De spreker onderzocht tijdens zijn promotie-onderzoek (1988-1992) ruim drieduizend pastoors die tussen 1400 en 1570 werkzaam zijn geweest in de dekenaten Hilvarenbeek, Cuijk en Woensel, ongeveer overeenkomend met het huidige Noord-Brabant. Van deze pastoors werden gegevens verzameld over bepaalde aspecten van hun leven en werken, te weten de sociale afkomst, de scholing, het carrièreverloop, de taakuitoefening en de levenswandel (vooral het onderhouden van de celibaatsplicht).

Vier pastoors
In het eerste deel van de lezing zal de spreker – aan de hand van het leven en de carrière van vier pastoors – ingaan op de belangrijkste conclusies van zijn onderzoek en een algemeen, wat meer genuanceerd beeld schetsen van de geestelijkheid op het breukvlak van Middeleeuwen en Nieuwe Tijd. Daarna zal hij ingaan op de kerkelijke situatie en de pastoors in Best en de moederparochie Oirschot.

Prof. dr. Arnoud-Jan Bijsterveld (Waalre 1962) studeerde geschiedenis aan de Katholieke Universiteit Nijmegen. In 1993 promoveerde hij aan de Vrije Universiteit te Amsterdam. Sinds 1999 is hij bijzonder hoogleraar Cultuur in Brabant aan Tilburg University. 

Lezing 11 december 2018 over Volksverhalen uit Noord-Brabant

Geplaatst 1 dec. 2018 10:11 door Ton van Erp   [ 1 dec. 2018 10:12 bijgewerkt ]

Een lezing over ‘Volksverhalen uit NoordBrabant’ zal worden verzorgt door Maria van Deutekom.
Als docent Nederlands en Theater houdt Maria van Deutekom van verhalen in allerlei soorten en maten. Volksverhalen vormen een aparte categorie die lang een ondergeschoven kind je is geweest in de ‘literatuur’. Voor de lezers van het tijdschrift ‘Van den Herd’ van Heemkundekring ‘De Heerlijkheid Oirschot’ schreef zij enkele artikelen over Volksverhalen uit Noord Brabant. Verder schrijft Maria ook zelf verhalen, zoals de bundel ‘Vacare’ die in 2017 uitkwam en ze treedt ook op als verteller.

In de lezing komt allereerst de vraag aan de orde wat we onder een volksverhaal verstaan. Er bestaan heel veel volksverhalen en die zijn onder te verdelen in verschillende soorten verhalen. Zo is de indeling van de bekende verhalenverzamelaars Jacques Sinninghe in aard-, water-, lucht- en vuurgeesten opvallend. Ook in de boeken van Willem de Blecourt over Volksverhalen in Brabant is veel interessante informatie te vinden. Als laatste staan we uitgebreid stil bij volksverhalen die hier in de regio spelen zoals de alom bekende verhalen over de kaboutermannetjes maar ook minder bekende als het spannende verhaal van ‘de gloeiige’ en het wonderlijke verhaal van het witte paard. 

1-10 of 37