Erfgoedvereniging Dye van Best

Braderie Wilhelminadorp

Er gebeurt eens wat in Wilhelminadorp.

Braderie

“Grote braderie in het Wilhelminadorp Best. Vele kramen en activiteiten voor jong en oud. Vele winkels zijn open.” Als sinds de jaren ’70 is de Braderie Wilhelminadorp een begrip in Best. Hoe is dat zo gekomen? Wat maakt deze braderie zo bijzonder? En hoe ziet de toekomst er uit?

Sfeerimpressie op de braderie 2016 Julianaweg

Ontstaansgeschiedenis
In 1972 besloot de winkeliersvereniging Wilhelminadorp, met voorzitter Jan Coenen (van Aquarium Coenen aan de Julianaweg), dat er meer reuring in Wilhelminadorp nodig was. De uitstraling van de winkels kon wel een oppepper gebruiken en door speciale acties zou de omzet stijgen. Op de achtergrond speelde dat het dorp (Oud Best volgens veel Wilhelminadorpers) best een succesvolle Odulphusbraderie had. Tot zijn overlijden in 2023 was Jan Coenen betrokken bij (de organisatie van) de braderie.

Succes
De eerste editie was een succes: heel druk, veel bezoekers, goede verkopen en een geweldige sfeer. Heel Wilheminadorp liep uit! Een traditie was geboren en de braderie werd een vast waarde. Altijd de zondag na Hemelvaart, meestal in mei dus. Dus tussen 11 en 12 uur moest het stil zijn, want dan was er mis in de Antoniuskerk. De beste jaren waren natuurlijk als het mooi weer was en als PSV geen belangrijke wedstrijd hoefde te spelen.

Jan Stabel

En in de beginjaren waren de winkels op zondag nog ‘gewoon’ dicht, dus dan was zo’n markt en winkels die buiten hun waar aanbieden extra bijzonder. Kleding was de hoofdmoot van het aanbod op de braderie, juist ook omdat er in Wilhelminadorp geen kledingwinkels waren.

Ook standwerkers met hun speciale braderie-aanbiedingen waren gezichtsbepalend. Dit zijn mannen en vrouwen die met enthousiasme en overtuigingskracht de meest uiteenlopende producten aan de man brengen. Sfeermakers die de mensen laten lachen, gieren en brullen. Jan Stabel bewaart goede herinneringen aan de plantenman, die vanuit zijn vrachtwagen schreeuwt: “niet één, niet twee, niet drie, maar vier geweldige planten voor maar 10 guldentjes, dames en heren!”. Ook de palingroker op de hoek voor de kerk was zo’n publiekstrekker. Voor Gemma was de braderie gezelligheid. Allemaal mensen komen samen, van alles te eten en dan op het terras, muziekje erbij. Niets meer aan doen!

Gemma herinnert zich haar eerste editie in 1999: vanwege het 50-jarig jubileum van Wilhelminadorp was er op het Wilhelminaplein een grote tent neergezet met daarin allerlei kramen en een podium. Het was stormachtig weer die dag en plots trok een windhoos de hele tent bijna de lucht in. Met man en macht werd deze weer vastgezet, maar vervolgens was iedereen weg. En de standhouders hadden nog niet betaald.

Jan Coenen zocht altijd iets spectaculairs voor de braderie, vertelt Gemma. Zo nodigde hij de kersverse wereldkampioen darts Raymond van Barneveld in 1997 uit om demonstraties te komen geven. Bij de 40e editie van de braderie kreeg iedere bezoeker een roos. En er was ooit een kunstenaar die uit boomstammen figuren zaagde.

Organisatie
Al gauw werd het organiseren van de braderie een heus gebeuren. Alle betrokken winkeliers hadden een taak. Maandelijks (!) werd er vergaderd in de sporthal. Alles bij elkaar was dat behoorlijk veel. Jan Coenen zocht er mensen bij en kende Gemma en Sandra Bakker van de deelname met hun bedrijf aan de braderie op het Wilhelminaplein. Met Wilma van de Braak en Janine, dochter van Jan Coenen, namen Gemma en Sandra de organisatie over. Gerrie Coenen (echtgenote van Jan) ondersteunde met de administratie. Geen flauw idee waar ze aan begonnen. 5 jaar trokken zij de kar. Doordat hun eigen bedrijf zo groeide, moesten zij de organisatie toen overdragen.

Jan Coenen ging verder zoeken in zijn netwerk. Jan kende Jan Stabel van Wilhelmina Boys en de carnavalsclub. Hij is er als het ware ingerold en heeft uiteindelijk, met Ton Timmerman en Walter Stabel, steeds meer organisatie van Jan Coenen overgenomen. En een organisatie was (en is) het: de voorbereidingen begonnen al in september. Vergunning aanvragen, deelnemers zoeken, afspraken maken met de winkeliers en de externe marktkooplui, met de bus afspraken maken over de afsluiting van de Julianaweg, dranghekken regelen. Ook werden clubs zoals Scouting Frama en Wilhelmina Boys ingeschakeld om tegen een (kleine) vergoeding hand- en spandiensten te leveren, zoals opruimen naderhand en fietsenstallingen beheren. Uiteindelijk kan er jarenlang met een vast draaiboek met vaste deelnemers een vast programma gedraaid worden. Overigens wordt de vergunning voor de muziek(wagen) bij Ons Café door de uitbaters zelf geregeld.

Veranderende tijden
Gaandeweg zijn steeds meer winkeliers afgehaakt en/of verdwenen. Grootwinkelbedrijven en dienstverleners als kappers doen niet mee met de braderie. Onbekende standhouders nemen plekken in van de vaste marktkooplui die stoppen, waardoor de sfeer en het aanbod verandert. Afspraken worden niet goed nagekomen. De eisen die de gemeente aan de vergunning stelt nemen fors toe. De organisatoren worden hoofdelijk aansprakelijk. Waar voorgaande jaren de vergunning steevast werd verleend, moeten er nu allerlei extra formulieren en gegevens worden aangeleverd. Het wordt steeds meer ‘duwen en trekken’. Publiek was er altijd wel, zegt Jan. Natuurlijk wordt het aanbod verbreed met (kinder)attracties. Maar uiteindelijk geeft corona de nekslag. Twee jaar geen braderie en daarna een halfslachtige poging om de aanpak van vroeger te kopiëren. Bezoekers bleven weg. Mensen zijn verzadigd, er zijn zoveel andere activiteiten en spullen hebben ze genoeg. De braderie is eigenlijk al bijna 50 jaar meer van hetzelfde, zegt Gemma, en niet verrassend meer.

Tegenwoordig
Via een bevriende marktkoopman komt Jan Stabel in contact met Euromarkt/St. Christoffel uit Ossendrecht, West-Brabant. Euromarkt/St. Christoffel heeft meer dan 30 jaar ervaring in het organiseren van jaarmarkten, braderieën en evenementen. Hebben zo hun eigen netwerk aan betrouwbare standhouders. Indien nodig plaatsen zij de marktkramen, werven standhouders en promoten het evenement in de regionale bladen en radio. Ook kunnen zij stroomvoorzieningen, entertainment, podia en attracties verzorgen. Dat neemt dus een boel gedoe uit handen en werkt nu al een aantal jaren prima. Drijvende kracht is Conny Berkelmans, die met haar team met en voor diverse Brabantse en Vlaamse gemeenten werkt.

Jan meldt het evenement aan bij de gemeente. Conny organiseert met haar team en voor eigen risico de braderie. Zij benaderen eerst de lokale winkeliers en foodzaken en pas dan derden. De gemaakte afspraken met de lokale betrokken verenigingen worden door Euromarkt overgenomen.

Toekomst
Een glazen bol hebben we niet. Wel is de organisatie van de braderie met deze ervaren organisator geborgd voor vele jaren. Ook zonder aansturing van Jan zou het team van Conny vooruit kunnen. Het weer en andere evenementen kunnen natuurlijk spelbrekers zijn. Vernieuwing en meer variatie zou de braderie goed doen. Gemma vertelt: de Zomeravondmarkt in Oirschot loopt nog steeds goed, met o.a. lokale makers, ambachtslieden, streekproducten, straatartiesten en muzikale acts. Het kan dus wel!

Tenslotte
In de Groeiend Best van mei 2006 stond deze sfeerimpressie:

Interview met Jan Stabel op 01-12-25 en met Gemma van Geffen op 21-01-26.

Door Ruud Op den Kamp.

Verdere bronnen: https://euromarkt.events/, https://www.groeiendbest.nl/ en https://www.dyevanbest.nl/.

Page updated

Report abuse